close
Zsolnay. Węgierska secesja w MCK

Zsolnay. Węgierska secesja w MCK

Od 20 kwietnia w Międzynarodowym Centrum Kultury będzie można oglądać wystawę „Zsolnay. Węgierska secesja”.

Wazon z uchwytami w kształcie wstążek, 1898–1899, kamionka, eosyna, technika Tiffany’ego, Janus Pannonius Múzeum

Fenomen Zsolnay pierwszy raz w Polsce!

Firma, którą odwiedził sam cesarz Franciszek Józef i odznaczył ją swoim medalem!

Rodzina, która swe życie poświęciła firmie!

Niezwykła technika okryta tajemnicą!

Nieznane oblicze secesji!

Pecz – miasto najsłynniejszej ceramiki artystycznej Węgier!

Kolejny raz MCK odkrywa przed polską  publicznością znakomitą sztukę sąsiadów.  Od 20 kwietnia do 2 lipca 2017 r. prezentowanych będzie ponad 100 obiektów ze słynnej manufaktury ceramiki Zsolnay, która jest jednym z synonimów węgierskiej secesji. Różnorodność wzorów i innowacyjność stosowanych technologii sprawiły, że fabryka Zsolnay znana była nie tylko w Austro-Węgrzech, ale i w całej Europie, a jej wyroby porównywane są z pracami Massiera czy Tiffany’ego. Na krakowskiej wystawie, obok urzekającej ceramiki dekoracyjnej o charakterystycznych miękkich liniach i iryzująco-metalicznych barwach, znajdują się także rysunki i detale architektoniczne z kolekcji  Janus Pannonius Múzeum w Peczu. To pierwsza prezentacja zbiorów i samego zjawiska w Polsce.

Fenomen Zsolnay stanowi ważny rozdział w historii węgierskiej secesji. Manufaktura, założona przez Miklósa Zsolnaya w połowie XIX wieku w położonym na południu Węgier Peczu, prawdziwy rozkwit zaczęła przeżywać za czasów jego syna – Vilmosa. Kolejne generacje rodziny Zsolnay rozwijały działalność fabryki – włączając się aktywnie nie tylko w zarządzanie obiektem i jego rozbudowę, ale również w proces koncepcyjny i projektowy wytwarzanych przedmiotów. Ważną rolę w historii fabryki odegrał też polski architekt – Tadeusz (Tádé) Sikorski, który poślubił Julię Zsolnay i wraz z nią zajął się projektowaniem dla manufaktury, pełnił też funkcję dyrektora artystycznego.

Czas największego rozkwitu manufaktury przypadł na okres Art Nouveau. Głoszony wówczas postulat syntezy sztuk i odrodzenia rzemiosł zaowocował nie tylko włączeniem się artystów w projektowanie przedmiotów codziennego użytku, ale też przyczynił się do zmian w obrębie stosowanych procesów technologicznych. Okres secesji wiązał się także z intensywnym rozwojem ceramiki, która ze względu na plastyczność wykorzystywanego w jej produkcji tworzywa dawała doskonałe możliwości kreowania form odpowiadających stylowym preferencjom epoki. Te tendencje doskonale obrazuje manufaktura Zsolnay, której wyroby nie tylko odzwierciedlały popularną wówczas stylistykę (miękkie linie, niemal rzeźbiarskie formy, kwiatowo-organiczna ornamentyka), ale również odznaczały się zastosowaniem innowacyjnej technologii.

O sukcesie Zsolnoy – obok wysmakowanej formy obiektów, będących dziełem wykształconych w Budapeszcie, czy Wiedniu projektantów – zadecydowało wprowadzenie m.in.  techniki eosynowej i techniki pirogranitu. Pierwsza z nich związana była z unikatowym sposobem barwienia wyrobów, który nadawał im fosforyzujący, metaliczny odcień. Druga wpływała na ich trwałość, wytrzymałość i odporność na działanie warunków atmosferycznych. Ciesząca się międzynarodową renomą manufaktura Zsolnay zdobywała liczne nagrody na wystawach światowych (m.in. w Wiedniu w 1873 r. i Paryżu w 1878 r., 1900).

Ważny obszar aktywności manufaktury Zsolnay – obok ceramiki dekoracyjnej i użytkowej stanowiła produkcja elementów wykorzystywanych w dekoracji architektonicznej licznych budynków na terenie dawnej monarchii austro-węgierskiej – wielobarwne okładziny zdobiły dachy, fasady i wnętrza gmachów publicznych, świątyń i budynków mieszkalnych. Do dzisiaj można je spotkać w licznych miastach na terenie Węgier, Austrii, Serbii, czy Rumunii. Wśród nich do ważniejszych przykładów należą realizacje Ödöna Lechnera – jednego z kluczowych węgierskich twórców łączącego elementy secesji i stylu narodowego.

Fenomen fabryki Zsolnay odsłania także szerszy kontekst procesów społeczno-kulturowych zachodzących na Węgrzech przełomu XIX i XX wieku. Powstanie dualistycznej monarchii Austro-Węgier zapoczątkowało, trwający do końca I wojny światowej okres zwany „złotym półwieczem”. To także czas wzrostu znaczenia i kulturotwórczej roli mieszczaństwa. Potwierdzeniem statusu społecznego służyło upodobanie do towarów luksusowych – takich jak te produkowane przez fabrykę Zsolnay. Stała się ona również ważnym elementem krajobrazu i tożsamości położonego na południu Węgier Peczu. Obecne spotkać tam można zarówno zabytkowe realizacje, wykorzystujące elementy architektoniczne produkowane przez słynną manufakturę, jak i  współczesne budynki nawiązujące do estetyki Zsolnay, która rozsławiła miasto. W 2010 roku tereny dawnej fabryki zostały zrewitalizowane, utworzono Dzielnicę Kultury – tym samym dając zabytkowemu obiektowi drugie życie. Od wielu lat sztukę Zsolnay przybliża Janus Pannonius Múzeum w Peczu.

Kluczową determinantą funkcjonowania fabryki Zsolnay był jej rodzinny charakter. – pisze w katalogu wystawy jej współkuratorka Natalia Żak – Vilmosa wspierali, a później kontynuowali jego dzieło dzieci – córki Teréz, Julia i syn Miklós, a następnie ich małżonkowie i dzieci. Etos pracy i wartość które najpełniej reprezentował swoją postawą nestor rodu, podporządkowanie życia interesom fabryki wpisane były w historie każdego z nich. Krwioobieg Zsolnay napędzany był energią i zaangażowaniem wszystkich członków rodziny, którzy od najmłodszych lat przygotowywani byli do prowadzenia rodzinnego biznesu. To zaangażowanie w sprawy fabryki odbywało się na wielu poziomach – przez kwestie związane z zarządzaniem, modernizacją kompleksu, transakcjami handlowymi po sprawy związane z projektowaniem i opracowywaniem szczegółów technologii produkcji.

Wystawa realizowana w ramach Roku Kultury Węgierskiej w Polsce.

Wystawa pod Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego i Prezydenta Miasta Peczu Zsolta Pávy.

Tytuł: Zsolnay. Węgierska secesja
Kuratorki wystawy: Natalia Żak, dr Orsolya Kovács
Koordynatorka:  Regina Pytlik
Aranżacja: Anna Wisz
Wernisaż: 19.04.2017 godz. 18:00
Czas trwania: 20.04 – 2.07 2017
Miejsce: Galeria Międzynarodowego Centrum Kultury, Rynek Główny 25
Godziny otwarcia Galerii MCK: wtorek–niedziela 10:00–18:00 (ostatnie wejście 17:30)
Ceny biletów: 12 zł (pełnopłatny), 7 zł (ulgowy), 20 zł (rodzinny)

W każdy wtorek i środę w godzinach 10.00–11.00 HAPPY HOUR – wstęp na wystawę za 1 zł.

W każdą niedzielę, w cenie biletu zwiedzanie wystawy z przewodnikiem: godz. 12.00 w języku polskim i godz. 16.00 w języku angielskim.

Sponsor główny: SLOVNAFT
Przy wsparciu finansowym: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Gminy Miasta Kraków

Partner MCK: MPK

Partnerzy wystawy: Konsulat Węgierski w Krakowie, Miasto Pecz, Węgierski Instytut Kultury

Wystawie towarzyszy katalog w polsko–angielskiej wersji językowej oraz cykl wykładów, spotkań i zajęć edukacyjnych pogłębiający i poszerzający jej tematykę.

Stali patroni medialni: TVP 3 Kraków, Radio Kraków Małopolska, OFF Radio Kraków, Tygodnik Powszechny, Karnet, In your pocket, Polski Portal Kultury O.pl, Herito, AHiCE

Patroni medialni wystawy: PAP, Dobre Wnętrze, SZUM

Wazon z reliefem w formie liści kasztanu, 1900, Lajos Mack, kamionka, eosyna, relief, Janus Pannonius Múzeum
Kielich, 1898, Mihály Kapás Nagy, kamionka, eosyna, Janus Pannonius Múzeum
Wazon w kształcie ptaka, 1898–1899, kamionka, eosyna, Janus Pannonius Múzeum

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Materiały prasowe: MCK

„Rubinowe oczy Kremla. Tajemnice podziemnej Moskwy” już w sprzedaży + spotkania autorskie

Unsound ogłasza motyw przewodni 15. edycji krakowskiego festiwalu: Flower Power

Nasza strona internetowa używa plików cookies w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. dowiedz się więcej

Nasza strona internetowa używa plików cookies w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych.
Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.

Zamknij