Józef Tischner człowiek o wielu talentach, znamienity filozof, profesor w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Duszpasterz, publicysta, myśliciel i eseista katolicki, ale przede wszystkim autentyczny, życzliwy i dobry człowiek otwarty na ludzi i ich problemy. Dzięki swej prostolinijności i rzadkiej umiejętności jaką jest empatia, którą niewątpliwie posiadał, zyskiwał ogromne zaufanie wśród ludzi, dla których bardzo często stawał się autorytetem lub wzorem do naśladowania. I choć nieobecny już ciałem to wciąż funkcjonuje w naszej świadomości za pośrednictwem bogatego dorobku twórczego. Jego publikacje przepełnione są licznymi i bardzo celnymi spostrzeżeniami, które tworzą aktualny obraz człowieka, Kościoła i ojczyzny. Tak też jest w przypadku książki „W krainie schorowanej wyobraźni”, na którą składa się wybór esejów z lat 1993-1997, których głównymi tematami są religia, wiara, wolność oraz władza w Polsce.
Ks. Józef Tischner w bardzo odważny sposób porusza kwestię polskiej religijności i polskiego Kościoła. Bez ogródek wyraża swoje wątpliwości, co do stosunku Kościoła wobec demokracji czy w ogóle władzy w państwie. Zauważa, że polski Kościół nie widzi wad we własnych strukturach lecz doszukuje się kryzysu w Kościele Zachodnim. Ponadto dostrzega, że kryzys ten nie jest spowodowany brakiem wiary, ale wręcz przeciwnie jej nadwyżką, która tak samo jak zanikanie wiary, staje się niebezpieczna. W tym wypadku jej nadmiar może prowadzić do zaślepienia, pod wpływem którego religia staje się dla człowieka usprawiedliwieniem na to, że „wszelkie zło” na tym świecie można zwalczać w imię Boga. Oczywiście Tischner absolutnie nie neguje wiary, ponieważ jest ona sposobem ukazywania i formowania człowieczeństwa.
Oprócz tego autor zwraca uwagę na trudną drogę Kościoła katolickiego w Polsce, jaką ten musiał przejść walcząc o wolność, choćby w czasach komunizmu. Uważa, że uzyskana niezależność staje się dla polskiego Kościoła następnym wyzwaniem, które należy podjąć. Uczula by z tej upragnionej wolności, o którą tak długo i intensywnie walczył naród polski, korzystać z rozwagą i odpowiedzialnością.
Kolejnym wątkiem, który staje się centralnym elementem rozważań w „Krainie schorowanej wyobraźni” jest obszar relacji Kościół – państwo. Tischner jasno sugeruje, iż Kościół nie powinien mieszać się w politykę. Niestety ma on dość poważny problem z zaakceptowaniem granicy między sprawami religijnymi a politycznymi w państwie. W związku z tym rodzą się liczne konflikty, w których wiara zaczyna dzielić ludzi, zamiast ich łączyć. Tischner zwraca uwagę na istotę rzeczy – ludzie w ciągłych rozprawach o Kościele i jego problemach zapominają, że w tym wszystkim najważniejszy jest Bóg.
„W krainie schorowanej wyobraźni” to książka, która wymaga od czytelnika sporego skupienia oraz zapoznania się z aktualnymi problemami współczesnego człowieka i Kościoła, ale także jego historią i kłopotami z przeszłości, które nie bez echa odbiły się na przyszłości. Autor w swoich rozważaniach podejmując tak kontrowersyjne tematy, jakimi niewątpliwie są wiara i polityka opierał się na licznych cytowaniach powołując się na filozofów i teoretyków z dziedziny filozofii i teologii. Bardzo często przytaczał słowa Jana Pawła II oraz treść jego encyklik. Podejmował także dyskusje z krytykami jego myśli i poglądów filozoficznych.
Liczne odwołania do innych dzieł sprawiają, że książka jest urozmaicona tematycznie i pozwala czytelnikowi spojrzeć na ważkie sprawy z różnych punktów widzenia. Dzieło Tischnera skłania do myślenia i na pewno nie można zostać wobec niego obojętnym, zwłaszcza, że sprawy w nim poruszane dotyczą każdego z nas.
W krainie schorowanej wyobraźni
Józef Tischner
Wydawnictwo Znak
Recenzowała Monika Karlik
