W zmieniającym się świecie poszukujemy pewników. Idealną kandydatką zdaje się być nauka, jednak jak udowadnia Jim Baggot w książce „Pożegnanie z rzeczywistością. Jak współczesna fizyka odchodzi od poszukiwania naukowej prawdy”, nawet ona ma swoje słabe strony.
Autor „Pożegnania z rzeczywistością” postawił sobie za cel zadanie tyleż interesujące, co trudne, stara się on bowiem obalić fałszywe teorie fizyczne. Bo choć, jak pisze „otaczająca nas rzeczywistość fizyczne jest pod wieloma względami paradoksalna (…) ten jej paradoksalny aspekt ma oparcie w olbrzymiej liczbie nagromadzonych danych naukowych, co do których wszyscy się zgadzają”, istnieją jednak takie teorie, jak supersymetryczne cząstki, superstruny czy multiświat, co do których nie mamy żadnego eksperymentu czy obserwacji, która w pełni potwierdzałaby zasadność istnienia tych teorii. I nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie fakt, że są one prezentowane jako w pełni prawdziwe i udowodnione. Tego typu teorie autor zalicza do tak zwanej fizyki baśniowej.
Sposób prezentowania treści jest interesujący, przystępny język sprawia, że książka zadowoli tak laika, jak i zaprawionego w bojach znawcę fizyki. Zaprezentowaną wiedzę podsumowują tabelki, które zawierają najważniejsze pojęcia. Jedyny mankament stanowić może obszerność zaprezentowanych teorii, tych, którzy oczekiwali syntetycznie podanej wiedzy. Tym, którzy pragną dogłębnie poszerzyć swoją wiedzę w tej dziedzinie książka przypadnie do gustu. Ciekawy jest fakt, że nawet fizyka, która jako nauka ścisła wydaje się stanowić pewnik, napotyka obszary w których zdani jesteśmy na domysły czy spekulacje. I to chyba najważniejsze przesłanie tej książki. Posiadanie otwartego umysłu, ponieważ dotykamy paradoksu, z jednej strony wiemy coraz więcej o świecie, z drugiej staje się on niekiedy coraz mniej dla nas zrozumiały.
A skąd wynikają błędne teorie? Zazwyczaj to wynik buntu naukowców, którzy nie akceptują braku informacji i zamiast przyznać się do tego brną w koloryzowanie. Dawniej takie spekulatywne teoretyzowanie wypadało poza obręb nauki, dzisiaj stanowi jej akceptowaną część. Inną kwestię stanowi pisanie książek, które taką wiedzę gromadzą, często z powodu gratyfikacji finansowej. Nastawienie naukowców to nie jedyny powód wątpliwej jakości teorii, na drodze prawdzie stoi wiele kwestii, począwszy od ludzkich ułomności, przez naszą percepcję, która siłą rzeczy ograniczona jest naszym postrzeganiem. Zgromadzone informacje przetwarza przecież mózg, który zbiera informacje za pomocą zmysłów. A te wykształciliśmy w taki sposób by zapewniły nam dopasowaną reprezentację rzeczywistości, ale niekoniecznie taką, która zapewni nam możliwość poznania rzeczywistość taką jaką jest naprawdę.
To nie jest książka dla każdego, a już z całą pewnością nie w całości. I nie chodzi o to, że nie jest interesująca, albo że jej zawartość jest przeciętna. Chodzi raczej o to, że nie każdemu starczy cierpliwości aby dobrnąć do końca, chyba, że uwielbia zaczytywać się w teoriach. Jeśli oczekiwaliście przejrzystego obalania mitów, to nie ta pozycja. Jeśli jednak poszukiwaliście źródła uzupełniającego wasze braki w zakresie fizyki, to świetnie trafiliście.
Recenzowała: Monika Matura
Tytuł: Pożegnanie z rzeczywistością. Jak współczesna fizyka odchodzi od poszukiwania naukowej prawdy
Seria: Na ścieżkach nauki
Autor: Jim Baggott
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
