„Prezes sekcji geniuszy. Portret Jerzego Vetulaniego” oraz „Sen Alicji, czyli jak działa mózg” – recenzja

Profesor Jerzy Vetulani to niewątpliwie nietuzinkowa i kontrowersyjna postać. Psychofarmakolog, neurobiolog, biochemik, profesor nauk przyrodniczych, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności. Do tego członek legendarnej Piwnicy Pod Baranami. Człowiek orkiestra – można powiedzieć! Kilka miesięcy po jego śmierci Wydawnictwo WAM przygotowało dwie interesujące pozycje związane z postacią profesora – zbiór krótkich anegdot o neurobiologu oraz książkę dla dzieci jego współautorstwa, przybliżającą najmłodszym zawiłości działania ludzkiego mózgu.

„Prezes sekcji geniuszy. Portret Jerzego Vetulaniego” Julii Kalęby to niezwykła kompilacja wspomnień o profesorze i samego profesora, z których wyłania się obraz osoby niezwykle inteligentnej, z dużym dystansem do siebie i o ogromnym poczuciu humoru. Jest to bodaj najlepsza mieszanka ludzkich cech, jednak profesor nie był ideałem (nie ma przecież ludzi idealnych). Stwierdzi tak z pewnością szerokie grono zagorzałych przeciwników profesora, których psychofarmakolog zyskał jako gorący zwolennik legalizacji marihuany w Polsce.

Vetulani osiągnął jednak sławę nie dzięki postawie wobec narkotyków, ale dzięki swej pracy naukowej. Zdobył uznanie i szacunek ludzi nauki, a z Janem Pawłem II jadał kolację ilekroć był w Rzymie. Profesor miał także rzesze wiernych fanów wśród studentów, którzy licznie i bez przymusu przychodzili na jego wykłady. Neurobiolog potrafił z każdym znaleźć wspólny temat do ciekawej i długiej dyskusji, a liczne tego przykłady możemy znaleźć w książce Kalęby. Autorka przytacza wspomnienia najbliższych osób profesora, od członków rodziny, przez współpracowników z Instytutu Farmakologii, po studentów. Można również poznać opinie internautów, którzy mieli okazję wdać się z neurobiologiem w dyskusję w wirtualnym świecie, bowiem profesor zawsze szedł z duchem czasu i korzystał z różnorodnych nowinek technologicznych.

Druga propozycja wydawnictwa WAM to książka dla dzieci pt. „Sen Alicji, czyli jak działa mózg” współautorstwa profesora i dziennikarki Marii Mazurek z ilustracjami Marcina Wierzchowskiego. Publikacja ta w prosty i bardzo przystępny sposób przybliża najmłodszym działanie mózgu. Narratorem jest sam mózg, który opowiada Alicji (czyli swojej właścicielce) na czym polega praca poszczególnych organów. Wszystko to dzieje się podczas snu dziewczynki, bowiem wtedy mózg może produkować najdziwniejsze obrazy i historie – czemu więc nie opowiedzieć o sobie samym?

Książka napisana jest prostym językiem, zrozumiałym dla dzieci, wykorzystującym słownictwo, jakim posługują się najmłodsi. Oczywiście, nie brakuje również fachowego nazewnictwa jak serotonina, oksytocyna czy homo sapiens. Wszystkie są jednak wytłumaczone w jasny i klarowny sposób na zasadzie porównań do zjawisk i postaci, jakie znają dzieci. Również działania poszczególnych organów zestawione są z czynnościami znanymi z życia codziennego. I tak, nerki czyszczą krew, wątroba, niczym spiżarka gromadzi cukier i zapasy, a całym tym towarzystwem dowodzi, niczym wódz armią – oczywiście mózg.

Podróż po ludzkim organizmie została zilustrowana barwnymi i wesołymi obrazkami. Dzięki nim, młody czytelnik będzie mógł przyswoić sobie wygląd poszczególnych organów ciała, ale również się z nimi zaprzyjaźnić. Myślę, że to bardzo słuszne i mądre podejście – od małego powinniśmy bowiem sobie uświadamiać, jak ważne funkcje pełni każdy element naszego ciała. Odpowiednio więc o niego dbając, będziemy się lepiej czuć, a wiadomo przecież, że w zdrowym ciele – zdrowy duch!

Wydawnictwo WAM przygotowało nie lada ucztę naukową dla fanów profesora Vetulaniego. Dorosły czytelnik może czerpać zarówno z „Prezesa sekcji geniuszy”, jak i ze „Snu Alicji”. Obydwie książki przybliżą postać zmarłego profesora i jego pracy naukowej. Najmłodsi natomiast, zachęceni odpowiednio przez rodziców, powinni jak najszybciej sięgnąć po opis działania mózgu. Może się okazać, że po jej przeczytaniu obudzi w sobie smykałkę do neurobiologii niejeden przyszły naukowiec. Każdy mały czytelnik natomiast na pewno zafascynuje się pełnym jeszcze zagadek do odkrycia ludzkim organizmem sterowanym przez mózg!

Autor recenzji: Aleksandra Cabaj

Tytuł: Prezes Sekcji Geniuszy. Portret Jerzego Vetulaniego
Autor: Julia Kalęba
Wydawnictwo: WAM
Premiera: 22 listopada 2017

Tytuł: Sen Alicji, czyli jak działa mózg
Autor: Jerzy Vetulani, Maria Mazurek, Marcin Wierzchowski
Wydawnictwo: WAM
Premiera: 22 listopada 2017