Pełen wizualnych cytatów ze znanych filmów, dokument Brainwashed: seks, kamera, władza zwraca uwagę na istniejące od lat w kinie mechanizmy utrwalania przedmiotowego traktowania kobiet. Film awangardowej reżyserki Niny Menkes będzie można zobaczyć w Kinie Pod Baranami 21 marca. Po seansie odbędzie się rozmowa, w której wezmą udział filmoznawczynie z Uniwersytetu Jagiellońskiego: prof. dr hab Małgorzata Radkiewicz i dr Marta Stańczyk.
Film dokumentalny Brainwashed: seks, kamera, władza w niezwykle klarowny sposób objaśnia, jak podstawowe techniki filmowe uprzedmiotawiają kobiety na ekranie oraz jakie ma to konsekwencje dla branży i społeczeństwa. Amerykańska awangardowa reżyserka i wykładowczyni Nina Menkes wnikliwie analizuje słynne dzieła z historii kina i mówi wprost: Filmy to propaganda dla patriarchatu.
Menkes kontynuuje w swoim dokumencie myśl słynnej badaczki kina, Laury Mulvey, autorki przełomowego tekstu Przyjemność wzrokowa a kino narracyjne z 1975 roku. Brytyjska medioznawczyni zwracała w nim uwagę, że kobiety w filmach są „podmiotami do-uprzedmiotowienia”, a mężczyźni pełnią funkcję „władców spojrzenia”.
Reżyserka o genezie powstania filmu: Przygotowując materiały do zajęć z historii kina, zauważyłam, jak wiele filmów posiłkuje się niemalże identyczną strategią w sposobie portretowania bohaterek. Ujęcia z rozmaitych dekad, różnych twórców powtarzały się niemal jeden do jednego. Po aferze Harveya Weinsteina napisałam esej dla Filmmaker Magazine, w którym zastanawiałam się, w jaki sposób epidemia gwałtów i napaści seksualnych, która zaowocowała ruchem #MeToo, łączy się z wizualnym językiem kina. Nie ulega bowiem wątpliwości, że te dwie sprawy są ze sobą połączone. Tekst odniósł tak spektakularny sukces, że postanowiłam nakręcić o tym film.
21 marca, po pokazie filmu, w Kinie Pod Baranami odbędzie się rozmowa, w której wezmą udział prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz i dr Marta Stańczyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W Kinie będzie można również zakupić najnowszą książkę Małgorzaty Radkiewicz Refleksje zza kamery. Reżyserki o kinie i formie filmowej.
BILETY:
26 zł (normalny)
21 zł (ulgowy)
18 zł (klubowy/senior)
UCZESTNICZKI SPOTKANIA:
prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz – filmoznawczyni, pracuje w Instytucie Sztuk Audiowizualnych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zajmuje się kinem współczesnym, problematyką tożsamości kulturowej oraz twórczością kobiet w filmie, fotografii i sztuce. Wyrazem jej zainteresowań są publikacje: W poszukiwaniu sposobu ekspresji. O filmach Jane Campion i Sally Potter (2001), Władczynie spojrzenia. Teoria filmu a praktyka reżyserek i artystek (2010). Ponadto jest autorką książek: Derek Jarman. Portret indywidualisty (2003), Młode wilki polskiego kina. Kategoria gender a debiuty lat 90. (2006) oraz Oblicza kina queer (2014). W latach 2015-2018 koordynatorka projektu badawczego Narodowego Centrum Nauki: Pionierki z kamerą. Kobiety w kinie i fotografii w Galicji 1896-1945. Jako stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2015 prowadziła badania, których efektem jest monografia: Modernistki o kinie. Kobiety w polskiej krytyce i publicystyce filmowej 1918-1939 (2016). Autorka wydanej w grudniu 2022 roku książki Refleksje zza kamery. Reżyserki o kinie i formie filmowej. Członkini Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Zasiada w Radzie Muzeum Fotografii w Krakowie.
dr Marta Stańczyk – asystentka w Zakładzie Historii Filmu Powszechnego. Zajmuje się przemianami kina światowego oraz współczesną teorią filmu z naciskiem na kwestie związane z ucieleśnionym doświadczeniem kinowym. Interesuje się animal studies, feminizmem i relacjami klasowymi. Laureatka nagrody Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami na najlepszy debiut książkowy roku 2019 za publikację Czas w kinie.
O FILMIE:
BRAINWASHED: SEKS, KAMERA, WŁADZA | BRAINWASHED: SEX-CAMERA-POWER reż. Nina Menkes, USA 2022, 105’
MFF w Berlinie 2022: nominacja do Nagrody Publiczności, nominacja do Nagrody Teddy
Ilustrowany fragmentami filmów wykład Niny Menkes, niezależnej reżyserki i akademiczki. W klarowny sposób objaśnia, jak podstawowe techniki filmowe pracują na rzecz uprzedmiotowienia kobiet na ekranie i jakie ma to konsekwencje dla całej branży oraz dla bezpieczeństwa kobiet w ogóle. Analiza warsztatowa prowadzi do wniosku, że niezależnie, czy mowa o klasyku sprzed kilkudziesięciu lat (Dama z Szanghaju, Okno na podwórze, Butch Cassidy i Sundance Kid), czy o współczesnej produkcji (Łowcy androidów 2049, Życie Adeli, Wonder Woman) – nawet stworzonej przez kobiety! – to ABC języka filmowego niezmiennie reprodukuje patriarchalną wizję świata. W Brainwashed… wypowiadają się też inne reżyserki, ekspertki i działaczki na rzecz równouprawnienia w kinie (Geena Davis, Maria Giese, Joey Soloway, Ita O’Brien). Menkes przechadza się z tymi myślami po Cannes i przed wielkim ekranem sali wykładowej. Jej sylwetka i komentarz rozbijają pozorną neutralność scen, w których dominuje męskie spojrzenie. Znawcy twórczości Menkes twierdzą, że ona sama znalazła sposób, żeby przemówić do nas innym językiem.
