Już pełnoletni, wciąż nieposłuszny – z takim przesłaniem zapowiadamy 18. edycję Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie, która odbędzie się w dniach 19–25 października. Spotkamy się m.in. z Juanem Gabrielem Vásquezem, Rene Karabasz, Szczepanem Twardochem, Joanną Ostrowską, Christophem Ransmayrem, Sophie Gilbert, Ryszardem „Peją” Andrzejewskim i Cristiną Riverą Garzą.
Hasłem przewodnim 18. Festiwalu Conrada, organizowanego przez Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe i Fundację Tygodnika Powszechnego, jest Nieposłuszeństwo. „O tym, jak można je rozumieć i wprowadzać w życie, będą opowiadać gościnie i goście reprezentujący różne języki, kultury i wrażliwości” – mówi Paulina Frankiewicz, dyrektorka programowa festiwalu. Jednocześnie podkreśla, że Joseph Conrad jest doskonałym patronem dla takich spotkań. „Bohaterowie jego tekstów stają się zakładnikami czasów postępującej globalizacji. Ich rzeczywistość naznaczona jest migracjami, współdzieleniem świata z ludźmi innych nacji, rewolucją przemysłowo-technologiczną. Muszą odnaleźć się w świecie, w którym stare zasady już nie obowiązują, a nowe jeszcze nie zostały ustanowione. Sto lat później żyjemy w rzeczywistości, w której dotychczasowy porządek okazuje się równie nieadekwatny. Poszukajmy zatem wspólnie nowych literackich kompasów” – zachęca Frankiewicz.
Ważnym bohaterem tegorocznego festiwalu będzie Albert Camus. Mija właśnie 75 lat od premiery Człowieka zbuntowanego, w którym algiersko-francuski myśliciel przedstawił własną filozofię buntu. W dyskusji o wpływowym eseju udział wezmą: pisarz i tłumacz, a także wnuk noblisty – David Camus, historyczka Joanna Ostrowska, politolog Basil Kerski oraz Maciej Kałuża – założyciel Polskiego Stowarzyszenia Alberta Camusa.
Do Krakowa przyjedzie także jeden z najbardziej uznanych pisarzy, tłumaczy i dziennikarzy Ameryki Południowej – Kolumbijczyk Juan Gabriel Vásquez. Jego książki, przełożone na ponad trzydzieści języków, są wyrazem niezgody: na politycznie poprawny fałsz i triumf teorii spiskowych, na spustoszenie wynikające z polaryzacji i wojny domowej w Kolumbii, wreszcie na sposób traktowania kobiet w maczystowskim społeczeństwie.
Temat przemocy wobec kobiet podejmuje również Cristina Rivera Garza – meksykańska pisarka i wykładowczyni, która także będzie gościnią festiwalu. Za książkę Niezniszczalne lato Liliany, w której walczy o sprawiedliwość i zachowanie pamięci o ofiarach przemocy, otrzymała Nagrodę Pulitzera.
Nieposłuszeństwo jest stale obecne w prozie Szczepana Twardocha. Jej (anty)bohaterowie to outsiderzy o niejednoznacznej tożsamości, którzy w czasach dziejowej zawieruchy muszą dokonywać trudnych moralnie wyborów. Na festiwalu będziemy zatem rozmawiać o buncie jako ekspresji pisarskiej i egzystencjalnej oraz o tym, w czym warto naśladować niepokornych bohaterów.
Literaturę anglojęzyczną będzie reprezentować m.in. urodzona w Wielkiej Brytanii Sophie Gilbert. W szeroko omawianej książce Girl on Girl. Jak popkultura zwróciła kobiety przeciw sobie autorka unaocznia, jak wygórowane oczekiwania wobec kobiet zostały spotęgowane przez rozwój mediów i kapitalizmu. O tych zagadnieniach Gilbert podyskutuje z kolejną gościnią festiwalu, hiszpańską dziennikarką Begoñą Gómez Urzaiz, autorką książki Wyrodne. Opowieść o macierzyństwie i poczuciu winy.
Ważnym wątkiem festiwalowych rozmów będzie młodość jako okres szczególnie predysponujący do buntu. Ten temat porusza Rene Karabasz – bułgarska pisarka, scenarzystka, reżyserka i aktorka. W powieści Zanim dojrzeją granaty – zaklasyfikowanej do finału tegorocznej Nagrody Bookera – pisze o młodej kobiecie, która na mocy albańskiego prawa zwyczajowego, by uniknąć małżeństwa z nieznanym chłopcem, dożywotnio przyjmuje rolę mężczyzny. Razem z Karabasz oraz irańską pisarką Mahsą Mohebali będziemy rozmawiać o potrzebie samostanowienia, sprzeciwie wobec zastanych norm i walce o siebie.
Hip-hop to kultura sprzeciwu – u jej fundamentów leżą nonkonformizm, punktowanie rzeczywistości, burzenie podziałów i postulat wyrównywania szans. Raperki i raperzy mówią o tożsamości, emocjach i wspólnej sprawie w sposób, który dociera poza mury akademii i inteligenckie salony. Dlatego na jedno ze spotkań festiwalowych przyjadą ważne postaci polskiej sceny hip-hopowej: Ryszard „Peja” Andrzejewski oraz Anna „Ryfa Ri” Wilczkowska.
Porozmawiamy także z Christophem Ransmayrem – uznanym i nagradzanym twórcą austriackim. Narracje tego pisarza przygotowują czytelników do być może najważniejszego spotkania: pragnienia nieśmiertelności z rzeczywistością, w której wszystko mija. Podczas festiwalu będziemy dyskutować o medytacji nad światem wykraczającej poza czas, który na nim spędzamy, i roli literatury w tej praktyce.
„Jestem przekonana, że bogaty program tegorocznej edycji odpowie na różnorodne potrzeby publiczności” – mówi Carolina Pietyra, dyrektorka wykonawcza festiwalu i zarazem dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego. „Czeka nas bowiem spotkanie z noblistką – Olgą Tokarczuk – na temat jej najnowszej książki, ale też rozmowa z Nathachą Appanah, laureatką Listy Goncourtów – polskiego wyboru. Co więcej, do Krakowa powraca Didier Eribon – tym razem będzie opowiadał o przyjaźni, wspólnie z Geoffroy de Lagasneriem i Édouardem Louisem. Festiwal Conrada to także spotkania z autorami komiksów Aurélienem Lozesem i Nicolasem Preslem, z ilustratorką i malarką Joanną Karpowicz oraz z jednym z najważniejszych polskich artystów wizualnych: Zbigniewem Liberą. Takiego święta zbuntowanej myśli nie można przegapić!” – podkreśla Pietyra.
Program obejmuje także dyskusje o kręgu „Kultury” paryskiej, cykl warsztatów „Lekcje czytania” i galę Nagrody Conrada. We wrześniu ogłoszone zostaną pozostałe wydarzenia festiwalowe, takie jak „Kongres książki”, aktywności dla dzieci, pasmo filmowe, spotkania w księgarniach kameralnych oraz pasmo „Word2Picture” łączące branże wydawniczą i audiowizualną. Spotkania będą się odbywać na Scenie MOS Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, w Pałacu Potockich i w innych przestrzeniach festiwalowych. Więcej informacji na stronie Festiwalu Conrada i w „Magazynie Conrad”, dodatku do „Tygodnika Powszechnego”, dostępnym w wersji papierowej i – bezpłatnie – w serwisie internetowym pisma.
Organizatorzy Festiwalu Conrada: Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Fundacja Tygodnika Powszechnego.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Partnerzy strategiczni: Tygodnik Powszechny, Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
