Rodzina to część naszego życia, która czy tego chcemy, czy nie kształtuje nas, bardzo często w sposób nieświadomy. W swojej powieści „Lekarz rodzinny” Aleksandra Zając przygląda się losom kilku rodzin, które splatają się ze sobą.
Akcja powieści prowadzi nas do Markowic, śląskiej miejscowości, w której wciąż żywe jest życie w zgodzie z przyrodą, religijne obyczaje i zasady przekazywane z pokolenia na pokolenie. To świat, w którym życie toczy się swoim rytmem: jedni odchodzą, inni się rodzą, ktoś bierze ślub, ktoś rozpoczyna nowy etap życia. Zmarli jednak nie znikają bez śladu – pozostają w pamięci bliskich, w rodzinnych opowieściach i w historiach, które nadal wpływają na losy żyjących.
Jednym z istotnych wydarzeń jest śmierć młodego małżeństwa, które pozostawia osieroconą córkę Agnieszkę. Dziewczynka trafia pod opiekę babci, a jej dalsze życie zostaje naznaczone stratą i próbą odnalezienia siebie. Regina przejmuje odpowiedzialność za kolejne pokolenie, a rodzinny dom staje się przestrzenią, w której spotykają się miłość, obowiązek, pamięć i ból. Autorka pokazuje, że rodzinne więzi bywają jednocześnie oparciem i zobowiązaniem, czymś, co pomaga przetrwać, ale też wpływa na wybory, zanim człowiek zdąży zrozumieć własne pragnienia.
Istotną postacią jest również Sylwia, kuzynka Agnieszki, wrażliwa nastolatka, która próbuje porządkować swoje emocje za pomocą poezji. Dla młodej dziewczyny staje się ona rodzajem ucieczki, choć niestety niespełnionym. Obie dziewczyny dorastają w świecie silnie zakorzenionym w tradycji, ale każda na swój sposób poszukuje własnej tożsamości. Ich historie stają się opowieścią o dojrzewaniu, samodzielności i próbie określenia, co właściwie oznacza szczęśliwe życie. Czy trzeba pozostać wiernym miejscu, z którego się pochodzi? Czy wyjazd do miasta daje wolność, czy jedynie zamienia jedne ograniczenia na inne? Wraz z bohaterkami przyglądamy się temu, jak trudno pogodzić przywiązanie do rodzinnych korzeni z potrzebą pójścia własną drogą. Książka podkreśla także, z jakimi konsekwencjami wiąże się nie pójście za głosem własnego przeznaczenia.
Dużym atutem powieści jest sposób przedstawienia śląskiej rzeczywistości. Gwara nadaje bohaterom autentyczności, a szczegóły obyczajowe pozwalają dostrzec, jak silnie tożsamość człowieka wiąże się z miejscem, językiem i wspólnotą. Na drugim planie tej opowieści, a zarazem w wyraźnym kontraście do świata Markowic, pojawia się Kraków. Tutaj poznajemy doktora Janusza Krasa, kardiologa, oraz jego żonę Joannę, cenioną dermatolożkę. Oboje osiągnęli zawodowy sukces, mają stabilną sytuację materialną i pozycję społeczną, która dla wielu byłaby spełnieniem marzeń. Mimo to ich małżeństwo przeżywa poważny kryzys. Istotną rolę w powieści odegra ich syn: Mateusz, który uczy się dojrzałości.
Aleksandra Zając prowadzi opowieść w spokojnym rytmie. Zamiast opierać ją na gwałtownych zwrotach akcji, skupia się na portretowaniu bohaterów i obserwacji ich otoczenia. Wplecione w narrację teksty poetyckie współgrają z wrażliwością Sylwii, a regionalny język wzmacnia poczucie obcowania z konkretnym miejscem i ludźmi. To proza, która początkowo wymaga sporo uwagi, aby odnaleźć się w zaprezentowanych powiązaniach rodzinnych.
„Lekarz rodzinny” nie jest jednak jedynie sagą o losach rodzin. To również opowieść o dziedziczeniu, nie tylko nazwisk, ale i sposobu w jaki przeżywamy stratę, czy radzimy sobie z trudnościami. Przeszłość nie znika wraz z upływem lat. Pozostaje w rodzinnych opowieściach i decyzjach podejmowanych przez tych, którzy nie zawsze zdają sobie sprawę z jej wpływu.
Powieść Aleksandry Zając zainteresuje osoby, które w literaturze obyczajowej szukają psychologicznej głębi, wiarygodnych portretów rodzinnych i refleksji nad przemijaniem.
Autorka recenzji: Monika Matura
Tytuł: Lekarz rodzinny. Powieść
Autorka: Aleksandra Zając
